Er hangt veel waarheid aan deze spreuk. Hoogmoed en hooghartigheid gaan vaak samen. Wat we vaak zien is dat hooghartigheid voor de hoogmoed komt. Mensen die hooghartig zijn bezitten vaak een verdraait zelfbeeld wat niet met de realiteit strookt. Hooghartige mensen bezitten vaak arrogantie. Ze hebben vaak een te hoge dunk van zichzelf. Hoogmoed brengt vaak trots met zich mee. Mensen die hoogmoedig zijn, zijn vaak erg trots op zichzelf. Deze mensen willen graag dat andere zien hoe goed en geweldig ze zijn. Vaak zien we dit bij mensen die erg succesvol in hun werk zijn.
Deze mensen denken dan dat zij zo geweldig zijn omdat zij het toevallig verder dan een ander hebben geschopt. Wat we ook vaak zien is dat de partners van deze mensen ook hooghartig en hoogmoedig worden. Deze mensen kijken op anderen neer. Veel arrogante mensen bezitten een ‘narcistische’ persoonlijkheid. Hoogmoed staat namelijk synoniem voor een Narcistische persoonlijkheid. Er is een interessante Griekse legende over narcisme. Narcisus was een zeer mooie jongen die de avances van de nymfomanen (in het Grieks boze geesten die de mannen verleiden) niet zag zitten.Volgens de legende hebben de nymfomanen hem vervolgens vervloekt en is zijn karakter veranderd in een zelf liefhebbende persoon. Narcisus werd hoogmoedig en vandaar de oorsprong van het woord Narcisme, de liefde voor zichzelf.
Als christen is het natuurlijk niet goed om je aan Griekse legendes vast te houden. Toch schuilt er een hoop waarheid in deze legendes. De Grieken geloofden in goden. Voor ons christenen zijn deze goden demonen en vandaar dat wij uit hun legendes veel informatie kunnen winnen. Hoogmoed en hooghartigheid kunnen ook een boze geest zijn die bezit van een slachtoffer heeft genomen. Het hoeft niet altijd zo te zijn, maar vaak is dat wel zo. Wij zien dit bijvoorbeeld doordat hoogmoed een dwangvoorstelling omtrent de grootheid van de eigen persoon is. Dit gevoel klopt dus niet!
Het is een onjuist gevoel maar de persoon die het gevoel heeft denkt dat het wel klopt. Het heeft gewoonweg niets met de realiteit te maken. Deze mensen denken vaak dat ze wat zijn, dat ze belangrijker zijn dan een ander, dat ze beter zijn. Dit gevoel van grootheid brengt juist hun val naar voren. Dit komt doordat deze mensen in een leugen leven. Niemand is geweldiger dan een ander. Wij zijn niet beter of groter dan een ander. Het doet er niet toe wat je bent maar wie jij bent. Dat bepaalt straks jouw hele toekomst in de eeuwigheid. De hel is vol van mensen die dachten dat zij wat waren doordat ze een belangrijke baan hadden, maar puntje bij paaltje bleken ze toch niet zo belangrijk te zijn geweest want de hemel wilde ze niet.
Dat is het trieste aan deze mensen. Zij geloven hun eigen leugen en zijn daarom gevangenen van hun zelf en hun leugens.
“Zonde van hun mond is het woord van hun lippen; laten zij daarom in hun hoogmoed gevangen worden, en om de verwensing en de leugen die zij vertellen.”(Ps 59:13)
Je vraagt je natuurlijk af wat ik met leugens bedoel. Elk mens die graag opschept, schept er altijd een beetje bovenop. Datgene wat zo iemand verteld is niet altijd zoals het in het echt is. Dat is nou precies met zulke mensen ook die hoogmoedig en arrogant zijn. Ze geven een beeld van zichzelf weer die niet met de realiteit strookt. Hun slechte en zwakke kanten zul je nooit zien want dat bewaken zij heel goed. De echte persoon zul je nooit ontmoeten want zij spelen altijd toneel.
Deze mensen zullen zichzelf niet snel blootgeven omdat ze dit niet willen, omdat deze mensen graag door anderen bewonderd willen worden. De Bijbel zegt heel duidelijk dat hoogmoed en hooghartigheid vanuit het hart komen. Jezus Christus zei hier zelfs over: “… overspel, hebzucht, kwaadaardigheid, bedrog, losbandigheid, afgunst, laster, hoogmoed, dwaasheid al deze slechte dingen komen van binnenuit, en die maken de mens onrein.”(Mk 7:22,23). Hoogmoed en hooghartigheid maken de mens onrein. Dit komt omdat alles wat uit je hart komt je onrein maakt.
God haat hoogmoed. “Wie ontzag heeft voor de HEER haat het kwaad. Ik verafschuw trots en hoogmoed, leugens en het kwaad.”(Spr 8:13)
Hoogmoed schept veel kwade gevoelens in anderen maar ook in de persoon zelf die hieraan lijdt. Het hart wordt door hoogmoed hart en hartvochtig. Er is geen ruimte meer voor medelijden een meeleven. Harde kritiek komt hier vaak voor in de plaats. Dat is zonde lieve broeders en zusters. Hoogmoed brengt het meer houden van zichzelf dan van anderen teweeg. Dit is niet alleenmaar een overtreding tegen de eerste drie Geboden van God, maar het is ook blasfemie. Mensen die hooghartig zijn, zijn mensen die het niet zo nauw met de waarheid nemen. Ze lijden vaak aan zelfbedrog en hebben daar vrede mee. Het beeld moet maar met hun fantasie stroken want de werkelijkheid is vaak te hard voor ze.
“Want al wat in de wereld is: de begeerte des vlezes, de begeerte der ogen en een hovaardig leven, is niet uit de Vader, maar uit de wereld.”(1 Joh 2:16)
Hoogmoed is een van de zeven zondes. Volgens bisschop Peter Binsfeld (1589) is hoogmoed te wijden aan boze geesten:
- Lucifer: Hoogmoed
- Mammon: Hebzucht
- Asmodeus: Lust
- Leviathan: Jaloezie
- Beelzebub: gulzichheid
- Satan: wraak
- Belphegor: luiheid
Dit zijn hele sterke demonen. Hoogmoed opent de deur tot deze demonen. Vaak zien we dat hoogmoed macht teweegbrengt. Mensen met macht hebben vaak hoogmoed. God zegt hier heel duidelijk over: “Ik zal de kracht waarop jullie je je beroemen breken. De hemel boven je hoofd zal van ijzer zijn en de grond onder je voeten van koper.”(Lev 26:19)
Mensen die hoogmoedig zijn denken altijd dat zij op eigen kracht alles hebben verkregen. S natuurlijk een openlijke klap in God zijn gezicht want Hij geeft ons alles wat wij hebben. Hij geeft ons de kansen in het leven en Hij opent voor ons de deuren tot succes. We zien ook dat hoogmoed vaak ruzie veroorzaakt (Spr 13:10). Mensen die aan hoogmoed lijden zijn vaak zo intolerant jegens anderen dat zij vaak in conflict geraken met anderen. Mijn inziens zijn deze mensen zo onzeker over zichzelf dat zij hun onzekerheid achter een fassade van arrogantie moeten verbergen.
Wat ik in zulke mensen vaak zie is dat zij heel graag door anderen bewonderd willen worden. Iemand die vrede met zichzelf heeft en met alles wat hij of zei in het leven bereikt heeft zal niet gauw de acceptatie van anderen nodig hebben. Wie tevreden is, is vaak dankbaar met al datgene wat men heeft. Mensen die hoogmoed lijden willen vaak overkomen alsof ze beter zijn dan een ander mens. Een mens die zijn eigen waarde kent heeft dat niet nodig. Een christen bijvoorbeeld kent zijn eigen waarde maar al te goed. Wij zien onze zondige natuur maar al te snel en weten dat wij geheel afhankelijk zijn van Jezus Christus. Wij willen dit ook want Hij zorgt voor ons, Hij geeft ons al datgene wat wij nodig hebben.
Wij hebben de aanbidding en bewondering van anderen niet nodig. Wij kennen onze plaats in de wereld maar al te goed. Mensen die aan hoogmoed lijden kennen hun plaats niet, ze zijn immers altijd op zoek naar bevestiging van anderen. Wanneer zij deze dan krijgen dan pas hebben zij een plaats. Wij weten dat dit onzin is. Hoogmoed leidt tot de val. God haat hoogmoed en zal ervoor zorgen dat jij er heel snel vanaf komt. Hoogmoed komt uit den boze en is van den boze. Jezus Christus is ook niet hoogmoedig geweest toen Hij op aarde was en is het zeer zeker vandaag de dag ook niet. Hoogmoed dient de mens niet, maar het dient de val van de mens. Wees voorzichtig, hoogmoed brengt niets opbouwends met zich mee. Kijk nooit neer op anderen, want jij bent namelijk ook niet veel beter. Niemand is perfect ook niet als hij of zei het in de wereld gemaakt heeft!